Đồ sứ tế tự hiệu đề Khánh Xuân Thị Tạ và Nội Phủ Thị Hữu (p2)

Xem trong 'Làng Kiến Thức' đăng bởi luat.ngo, 18/3/15, [ Mã Tin: 17372 ] [543 lượt xem - 0 bình luận]

  1. luat.ngo

    luat.ngo (19 )

    BAN QUẢN LÝ (6)

    Chất lượng tạo thương hiệu - Uy tín giữ thành công - Một lần bất tín, vạn lần bất tin

    SĐT :
    0945621800
    Zalo :
    0932355523
    Địa Chỉ :
    Tân Hòa Đông, P.Bình Trị Đông, Quận Bình Tân, TP.HCM
    Gửi tin nhắn
    2.2. Đồ sứ Khánh xuân thị tả ký kiểu thời kỳ thứ nhì
    Trong đợt ký kiểu thứ nhì này, các chữ Khánh - Thọ được viết một kiểu đơn giản hơn (ảnh 2b) và đôi khi, con kỳ lân chỉ được vẽ với một sừng duy nhất như hình trên chiếc đĩa (ảnh 7). Các đồ án trang trí trên đồ sứ Khánh xuân thị tả thời kỳ này khá rườm rà. Hai chữ Khánh - Thọ không còn nổi rõ trên nền men trắng mà hòa vào trong đồ án trang trí. Các chữ này được bố trí ở giữa một cụm mây và chân rồng như trên chiếc đĩa trong sưu tập Phạm Hy Tùng11 (ảnh 8) hoặc trên chiếc đĩa nguyên thuộc sưu tập Hồ Đình12 (ảnh 9).

    2b.JPG 7.JPG
    8.JPG 9.JPG
    Theo thứ tự ảnh : 2b - 7 - - 8 - 9

    Trên một chiếc bát Khánh xuân thị tả khác13, hai chữ Khánh - Thọ được viết tách rời trong hai vòng tròn, ở giữa một con rồng và một con lân (ảnh 10). Còn trên chiếc tô lớn của Bảo tàng Lịch sử Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh14 có vẽ hình một con rồng một con lân và một con long mã chầu hai chữ Khánh - Thọ (ảnh 11). Con kỳ lân đứng phía trước có hai sừng, còn con đứng sau chính là con long mã, lưng mang Hà Đồ. Theo Vương Hông Sển thì con lân và con long mã này này biểu trưng cho hai con trai của chúa Trịnh Sâm là Trịnh Khải và Trịnh Cán. Theo tôi, đồ án này biểu tượng cho lời cầu chúc một sự cai trị bình yên và thịnh vượng (kỳ lân đứng trên ngọn sóng), thuận theo ý trời (long mã).

    10.JPG 11.JPG
    theo thứ tự ảnh : 10 - 11

    3. Đồ sứ tế tự hiệu đề Nội phủ thị hữu đời Trịnh Sâm
    Phan Huy Chú cũng ghi trong sách Lịch triều hiến chương loại chí rằng: “Hữu cung miếu thờ hai vị Lương Mục vương [Trịnh Vĩnh] và Tấn Quang vương [Trịnh Bính]”. Hai vị này là ông nội và cha của chúa Trịnh Cương, vì không phải là vương nên không được thờ trong Chính cung miếu. Do đó, chúa phải cho xây Hữu cung miếu để thời hai vị này. Tuy nhiên, vị trí của Hữu cung miếu đến nay vẫn chưa được xác định.
    Có thể đền thờ này được xây trong hậu cung, cũng như trong Đại Nội Huế có điện Phụng Tiên thờ vua Gia Long và các vua kế vị của họ Nguyễn, dành riêng cho các bà đến cúng bái. Nếu không, thì có thể ở trong hậu cung chúa Trịnh, cũng có một miếu dành cho các bà đến tế lễ nhưng tên ngôi miếu này chưa được biết đến. Bằng chứng về sự tồn tại của miếu thờ này được xác nhận nhờ sự hiện diện của dòng đồ sứ mang hiệu đề Nội phủ thị hữu, với lối trang trí “long phụng khánh thọ”riêng, không giống với các motif “long phụng khánh thọ”trên đồ sứ Khánh xuân thị tả. Vậy thì, đồ sứ Nội phủ thị hữu vẽ đồ án “long phụng khánh thọ”cũng có thể là đồ tế tự ở trong hậu cung phủ Trịnh.
    Trên một chiếc đĩa Nội phủ thị hữu có vẽ hình con rồng năm móng cầm một chữ Thọ viết theo lối triện tròn (ảnh 12). Chữ Thọ này có thể xem như món quà mà con phượng vừa biếu. Phía sau đầu con rồng có một chữ Khánh và giữa hai con linh vật có một hạt châu. Trang trí ngụ ý: nhờ sự thờ cúng của các bà phi (con phượng) mà các chúa Trịnh (con rồng) được lưu danh muôn thuở (chữ Thọ) và sẵn sàng ban cấp hạnh phúc (chữ Khánh) cho con cháu.
    Kiểu trang trí này đã được sao chép trên đồ sứ ký kiểu thời chúa Nguyễn, với những chiếc đĩa vẽ hình con rồng có một chiếc sừng duy nhứt vẽ phía sau trán (ảnh 13). Rồng một sừng không xuất hiện trong văn hóa Hán - Việt và thật khó để nghĩ rằng một họa sĩ người Việt hay một người thợ gốm tại Trung Hoa lại có thể làm nên một con rồng có lỗi sai nghiêm trọng như thế.

    12.JPG 13.JPG theo thứ tự ảnh : 12 - 13

    Trên một chiếc tách trà15 thuộc sưu tập Hồ Đình trước đây có vẽ một con phượng ngậm chữ Thọ và đang bay về phía con rồng (ảnh 14). Chữ Thọ được viết tương tự chữ Thọ trên một chiếc đĩa Nội phủ thị hữu khác (ảnh 12). Trong khi đó, trên một chiếc bát16 cũng thuộc sưu tập Hồ Đình, với một motif trang trí tương tự nhưng bộ râu của con rồng lại cuốn xoăn lại (ảnh 15). Kiểu râu này chưa bao giờ xuất hiện trên đồ sứ ký kiểu thời chúa Trịnh. Vì thế, tôi cho rằng chiếc bát này là đồ sứ ký kiểu thời Nguyễn, dù hiệu đề của nó là Nội phủ thị hữu.

    14.JPG 15.JPG
    theo thứ tự ảnh : 14 - 15


    Một biến thể khác của lối trang trí này cũng xuất hiện trên chiếc bát17 thuộc sưu tập Phạm Hy Tùng, với hình ảnh chim phụng ngậm chữ Thọ (ảnh 16), viết rất đơn giản hóa. Kiểu viết này cũng không được sử dụng trên đồ sứ ký kiểu thời chúa Trịnh mà chủ xuất hiện trên đồ sứ ký kiểu thời Nguyễn.

    16.JPG
    ảnh: 16
    chú thích
    1 Phan Huy Chú, Lịch triều hiến chương loại chí (Lễ nghi chí), Tập 2, Nxb KHXH, Hà Nội, 1992, tr. 46.
    2 Khi con trưởng của Trịnh Căn là Trịnh Vinh chết, em của ông này là Trịnh Bách được phong thế tử. Ông này chết năm 1884, Trịnh Căn lại phong cho con trưởng của Trịnh Vinh là Bính là thế tử. Sau khi Trịnh Bính qua đời thì con của ông là Trịnh Cương được phong thế tử.
    3 Đại Việt sử ký tục biên, Nxb KHXH, Hà Nội, tr. 64.
    4 Phạm Đình Hổ, Vũ trung tùy bút, Nxb Văn nghệ TPHCM, 1998, tr. 202.
    5 Trần Đức Anh Sơn dịch chữ Khánh xuân là “mừng xuân” còn Thomas Ulbrich thì dịch là “Spring blessing” hay “Welcoming the spring”.
    6 Đĩa Khánh xuân thị tả. Sưu tập Phạm Hy Tùng (TPHCM).
    7 Đĩa Khánh xuân thị tả. Nguyên thuộc sưu tập Hồ Đình (Pháp). In trong catalogue Drouot (Paris), étude Loudmer, 12.12.1996, ảnh số 14.
    8 Đĩa Khánh xuân thị tả. Nguyên thuộc sưu tập Vương Hồng Sển (TPHCM).
    9 Đĩa Khánh xuân thị tả. Nguyên thuộc sưu tập Hồ Đình (Pháp). In trong catalogue Drouot, Paris, étude Loudmer, 12.12.1996, ảnh 13. Hai đĩa tương tự cũng có trong sưu tập Vương Hồng Sển trước đây và trong sưu tập của hoàng tử Bảo Long. In trong catalogue Drouot (Paris), étude Blanchet & Joron-Derem, 04.04.1977, ảnh số 84.
    10 Đĩa Khánh xuân thị tả. Nguyên thuộc sưu tập Vương Hồng Sển (TPHCM), nay thuộc sưu tập của Bảo tàng Lịch sử Việt Nam TPHCM.
    11 Đĩa Khánh xuân thị tả. Sưu tập Phạm Hy Tùng (TPHCM).
    12 Đĩa Khánh xuân thị tả. Nguyên thuộc sưu tập Hồ Đình (Pháp). In trong catalogue Drouot (Paris), étude Loudmer, 12.12.1996, ảnh số 12.
    13 Bát Khánh xuân thị tả. Sưu tập Phạm Hy Tùng (TPHCM).
    14 Bát Khánh xuân thị tả. Nguyên thuộc sưu tập Vương Hồng Sển (TPHCM), nay thuộc sưu tập của Bảo tàng Lịch sử Việt Nam TPHCM.
    15 Tách trà Khánh xuân thị tả. Nguyên thuộc sưu tập Hồ Đình (Pháp). In trong catalogue Drouot (Paris), étude Loudmer, 12.12.1996, ảnh số 4.
    16 Bát Nội phủ thị hữu. Nguyên thuộc sưu tập Hồ Đình (Pháp). In trong catalogue Drouot (Paris), étude Loudmer, 12.12.1996, ảnh số 7.
    17 Bát Nội phủ thị hữu. Sưu tập Phạm Hy Tùng (TPHCM).

    P1 : http://thegioidoco.net/threads/do-su-te-tu-hieu-de-khanh-xuan-thi-ta-va-noi-phu-thi-huu-p1.17370/