Độc đáo gốm cổ Kim Lan

Xem trong 'Làng Gốm Sứ' đăng bởi longbn, 10/4/15, [ Mã Tin: 19138 ] [512 lượt xem - 1 bình luận]

  1. SĐT :
    01628760212
    Địa Chỉ :
    Hải Phòng City
    Gửi tin nhắn
    NP - Nói đến gốm xứ, người ta thường nhắc đến Bát Tràng, song ít ai biết rằng Kim Lan cũng là một làng gốm cổ, ra đời trước cả làng gốm Bát Tràng. Đồng thời là một trong 3 làng nghề phát triển hưng thịnh nhất miền Bắc nước ta. Cũng chính bởi lịch sử làng nghề phong phú, một bảo tàng cấp xã đã được xây dựng tại đây nhằm giới thiệu cho du khách những sản phẩm độc đáo của gốm sứ Kim Lan.


    [​IMG]Một góc trưng bày tại bảo tàng gốm sứ Kim Lan


    Lịch sử làng nghề

    Làng gốm cổ Kim Lan thuộc huyện Gia Lâm, phía Đông Nam Hà Nội, phía Bắc giáp với làng cổ Bát Tràng, phía Tây giáp với quận Hoàng Mai. Theo nhiều nghiên cứu về khảo cổ và lịch sử, nghề gốm ở Kim Lan đã xuất hiện từ rất lâu, có thời kỳ phát triển đến cực thịnh. Sau những trận lụt, bờ sông Hồng sụt lở, người dân ở đây nhặt được nhiều mảnh vỡ được xác định là những mảnh gốm cổ, thậm chí có cả những món đồ gần như nguyên lành và những chiếc lọ đầy ắp tiền cổ.

    Cụ thể, qua các cuộc khảo sát, các nhà khảo cổ học đã tìm thấy hàng nghìn mảnh gốm sứ. Trong các di vật, đáng chú ý là một âu gốm đường kính 12cm, cao 10,5cm, quanh âu là những cánh sen. Tại đây, lần đầu tiên tìm thấy một mảnh vỡ của đĩa có đường kính 50cm, cao 9cm, quanh lòng trang trí dây leo, hoa cúc, ở giữa có hình phượng. Đĩa phủ men màu búp lá dong. Ngoài ra còn tìm thấy một đĩa méo đường kính 26cm, cao 8cm, men trắng và dụng cụ sản xuất có khuôn cốt bằng gốm đường kính 17cm. Từ cốt này, người thợ mới vẽ họa tiết hoa văn để in vào lòng bát. Với những di vật phong phú thu được trong đợt khai quật này, các nhà khảo cổ khẳng định Kim Lan là một làng cổ có tuổi đời từ 1.000 đến 2.000 năm. Ngoài ra, tại khu khai quật, nhiều dấu tích kiến trúc thuộc thế kỷ thứ 14 được xác định như nền móng hình rãnh bao gồm cả những nền móng khá lớn. Những đường móng này có thể là móng tường vách kiến trúc. Đồng thời, khẳng định Kim Lan xưa có cơ sở sản xuất gốm sứ bao gồm cả các loại cao cấp cho xuất khẩu. Vào thời Trần, hoạt động sản xuất gốm sứ ở các di chỉ Thiên Trường Phủ và thái ấp ở Nam Định cho thấy, gốm sứ và quyền lực chính trị có quan hệ chặt chẽ. Có khả năng quy mô sản xuất cũng thuộc nhà nước hoặc các thế lực lớn. Một thời gian dài, làng Kim Lan được biết đến là nơi sản xuất đồ gốm gia dụng của kinh thành Thăng Long xưa. Cho tới đầu thế kỷ thứ 15, vào khoảng thời Lý đến thời Trần, những dấu tích phồn thịnh, thể hiện sự sản xuất gốm sứ vẫn tiếp diễn ở Kim Lan. Song vào khoảng cuối thế kỷ 15, đầu thế kỷ 16, một khoảng trống được tìm thấy ở Bãi Hàm Rồng. Theo phán đoán của các nhà chuyên môn, có thể những trận lụt lớn vào thời kỳ này khiến sự sống tạm dừng tại đây. Hay chính xác, trong quá trình phát triển của gốm sứ Kim Lan, từng có thời gian bị ngắt quãng.

    Bảo tàng cấp xã đầu tiên

    Bảo tàng gốm sứ Kim Lan là kết quả tâm huyết của nhiều thế hệ người dân Kim Lan, cùng các nhà khoa học, nhằm gìn giữ các hiện vật vô giá, cùng chung tay xây dựng một bảo tàng khảo cổ học cộng đồng, đánh thức lịch sử một làng gốm cổ có niên đại hàng trăm năm trên đất Thăng Long. Nhà trưng bày gốm sứ và lịch sử xã Kim Lan chính thức đi vào hoạt động từ tháng 3/2013. Đây là bảo tàng cấp xã đầu tiên trong cả nước, đồng thời, sự ra đời của bảo tàng cũng đánh dấu sự thành công đầu tiên của khảo cổ học cộng đồng ở nước ta. Bảo tàng Kim Lan nằm liền kề với khuôn viên UBND xã Kim Lan, mở cửa vào các ngày thứ bảy và chủ nhật hàng tuần. Bảo tàng rộng khoảng 200m vuông, có phần mái được thiết kế cách điệu theo kiểu lò bầu và lò đứng - các kiểu lò nung gốm của người dân Kim Lan từ xưa đến nay.

    Bảo tàng do Tiến sĩ Nishimura Masanari (Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam và giao lưu văn hóa Việt - Nhật) và các bậc cao niên trong nhóm “Tìm về nguồn cội” của làng Kim Lan chung sức dựng nên. Ông Nguyễn Văn Nhung, thành viên nhóm “Tìm về nguồn cội” cho biết: Tiến sĩ Nishimura Masanari là người tự tay thiết kế, bố trí nội thất trong bảo tàng. Thậm chí, các chú thích bên dưới hiện vật cũng do Nishimura Masanari tự viết, cả bằng tiếng Việt và tiếng Nhật… Bảo tàng Kim Lan hiện nay trưng bày khoảng 200 hiện vật, bao gồm các sản phẩm gốm sứ cổ, hiện vật mới của làng gốm và các sản phẩm sưu tầm được. Dù không gian không rộng, hiện vật không nhiều nhưng khá đa dạng loại hình, chất liệu, niên đại và được bày biện rất khoa học, hiện đại. Các hiện vật rất phong phú bao gồm nhiều vật liệu kiến trúc, trang trí kiến trúc, tiền đồng và đặc biệt đồ gốm sứ, gạch Giang Tây Quân - loại gạch dùng để xây thành Đại La. Tại đây cũng trưng bày các sản phẩm mới của làng và các mô hình các lò gốm như: lò bầu và lò đứng.

    Có thể nói, từ nguyên liệu đất làng, qua bàn tay tài hoa và khéo léo của các nghệ nhân đã tạo ra những sản phẩm đẹp và hữu ích cho đời sống hàng ngày. Nói đến gốm sứ Kim Lan, điểm đặc biệt là các sản phẩm không quá cầu kì về chi tiết mà tạo được sự tiện dụng, thoải mái cho người sử dụng. Các sản phẩm của làng gốm rất phong phú và đa dạng, từ những sản phẩm nhỏ như chiếc ống đựng tăm, chân nến đến những sản phẩm lớn như chậu trồng cây cảnh, bình đựng rượu, vại muối dưa… Ngoài ra làng gốm cổ Kim Lan còn chú trọng phát triển các sản phẩm đồ gốm phục vụ cho xây dựng như ngói trang trí, con tiện lan can…
     

  2. SĐT :
    0977397686
    Địa Chỉ :
    4A -Đông Sơn- Tp Tam Địêp-Ninh Bình
    Gửi tin nhắn
    Có ai đi Bát Tràng k nhỉ
     
    longbn thích bài này.